مركز پژوهش كتابخانهء مجلس شوراى اسلامى (جمعى از نويسندگان)

301

گنجينه بهارستان (علوم وفنون پزشكى)

مقدّمهء مصحّح علم پزشكى در دورهء صفويّه از زمان فتح ايران توسط اعراب در قرن اوّل هجرى به بعد ، ايرانيان در شاخه‌هايى از علوم كه براى مطالعهء اعراب نامناسب تلقّى مىشد ، برترى يافته بودند ؛ از آن جمله : فلسفه ، منطق ، پزشكى ، نجوم ، موسيقى ، رياضيات و غيره . تا قرن دهم ، علوم اسلامى كه به‌طور عمده همان علوم ايرانى بود ، به ميراث گذشته راضى بود . از جملهء اين ميراث گرانبها ، كتاب دايرةالمعارف‌گونهء پزشك معروف ايرانى ، رازى به نام الحاوى است . اين واقعيّت كه اين اثر ، بيش از شش قرن بعد از تاريخ تدوين هنوز مورد استفادهء عموم بود ، گواهى است روشن بر مقام آن در جهان پزشكى ؛ امّا در عين حال روشن مىسازد كه از زمان رازى ، اين بزرگترين پزشك جهان اسلام و يكى از پزشكان بزرگ همهء دوران ، پيشرفت چندانى در علم پزشكى حاصل نشده بود . آثار هموطن رازى ، شيخ ابو على سينا از محبوبيّت حتّى بيشترى در ميان پزشكان دوره‌هاى بعد برخوردار بود و اثر عظيم وى تحت عنوان القانون فى الطّب جاى بسيار بزرگى را در تاريخ علم پزشكى براى خود باز كرد .